ก่อตั้งขึ้นเพื่อส่งเสริมความร่วมมือทางเศรษฐกิจ การค้า และการพัฒนาอย่างยั่งยืนในหกประเทศที่อยู่ในลุ่มแม่น้ำโขง ได้แก่ ไทย ลาว กัมพูชา เวียดนาม เมียนมาร์ และจีน ภูมิภาคลุ่มแม่น้ำโขงถือเป็นพื้นที่สำคัญที่มีศักยภาพในการเป็นศูนย์กลางการค้า การพัฒนาพลังงานสะอาด และการ เชื่อมโยงทางการขนส่งระหว่างเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ สมาคมฯ นี้จึงก่อตั้งขึ้นจากการมองเห็นโอกาสในการพัฒนาพื้นที่ดังกล่าวเพื่อสร้างเศรษฐกิจที่สมดุลและยั่งยืน พร้อมทั้งสนับสนุนการค้าข้ามพรมแดนและการเชื่อมโยงเส้นทางการขนส่งทั้งทางบกและทางน้ำ

          สมาคมฯ ได้รับแรงบันดาลใจจากโครงการความร่วมมือระหว่างประเทศ แม่น้ำล้านช้าง แม่น้ำโขง ซึ่งเริ่มต้นในช่วงปี 1990 ผ่านการสำรวจเส้นทางน้ำจากจีนสู่ลาว โครงการนี้ได้เติบโตและกลายเป็นส่วนหนึ่งของโครงการ “ หนึ่งแถบหนึ่งเส้นทาง ” (Belt and Road Initiative) ของจีน ซึ่งมุ่งเน้นการพัฒนาความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการขนส่งระหว่างประเทศต่างๆ ในภูมิภาค